Bieganie to jedno z najzdrowszych hobby, ale czy wiesz, co dzieje się z twoim mózgiem po maratonie? Najnowsze badania wykazały, że przebiegnięcie 42 kilometrów może prowadzić do czasowych uszkodzeń w istocie białej mózgu. Naukowcy zauważyli, że po długotrwałym wysiłku następuje znaczna redukcja mieliny – kluczowej substancji odpowiedzialnej za prawidłowe funkcjonowanie neuronów. Zmiany te dotyczą obszarów związanych z ruchem, koordynacją oraz emocjami. Czy to oznacza, że długie biegi są niebezpieczne dla zdrowia?
Foto: Piotr Dymus
Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie „Nature Metabolism” przez zespół hiszpańskich naukowców pod kierownictwem dr. Carlosa J. Matute z Uniwersytetu Kraju Basków rzucają nowe światło na wpływ maratonów na ludzki mózg. W badaniu wzięło udział dziesięciu maratończyków, u których za pomocą zaawansowanych technik rezonansu magnetycznego oceniano zmiany w frakcji wodnej mieliny (MWF) – wskaźniku ilości mieliny w mózgu. Wyniki wykazały, że po przebiegnięciu dystansu 42 km nastąpiła redukcja MWF w 12 obszarach istoty białej, szczególnie tych odpowiedzialnych za funkcje motoryczne oraz integrację sensoryczną i emocjonalną. Co istotne, poziomy MWF zaczęły wracać do normy w ciągu dwóch tygodni, a po dwóch miesiącach osiągnęły wartości sprzed maratonu.
Podobne obserwacje poczynili niemieccy naukowcy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Ulm, którzy analizowali wpływ ultramaratonów na mózg. W badaniu uczestniczyło 44 biegaczy biorących udział w 64-dniowym biegu Trans-Europe Footrace na dystansie 2788 mil. Skanowanie MRI wykazało tymczasowe zmniejszenie objętości mózgu u 13 uczestników, co może być związane z monotonią ruchu podczas długotrwałego biegu. Jednakże, objętość mózgu wróciła do normy w ciągu ośmiu miesięcy po zakończeniu wyścigu, sugerując, że zmiany te są przejściowe.
Z kolei badania kanadyjskich naukowców z Uniwersytetu w Ottawie wskazują na pozytywny wpływ regularnej aktywności fizycznej na mózg. Wykazano, że bieganie zwiększa produkcję neuropeptydu VGF, który wspomaga tworzenie synaps oraz przemiany metaboliczne w mózgu. Dzięki temu osoby regularnie biegające mogą doświadczać poprawy nastroju oraz lepszej zdolności zapamiętywania informacji.
Warto również wspomnieć o badaniach opublikowanych w „The Journal of Physiology”, które dowodzą, że już sześć minut intensywnych ćwiczeń dziennie może zwiększyć poziom neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF). BDNF odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego, wspierając procesy uczenia się, pamięć oraz neuroplastyczność, co może opóźniać rozwój chorób neurodegeneracyjnych.
Podsumowując, choć intensywny wysiłek fizyczny, taki jak maraton, może prowadzić do tymczasowych zmian w strukturze mózgu, regularna i umiarkowana aktywność fizyczna przynosi liczne korzyści dla zdrowia neurologicznego. Kluczem jest dostosowanie intensywności i częstotliwości treningów do indywidualnych możliwości oraz dbanie o odpowiednią regenerację po wysiłku.
Źródło: Ramos-Cabrer P, Cabrera-Zubizarreta A, Padro D, Matute-González M, Rodríguez-Antigüedad A, Matute C. „Odwracalna redukcja zawartości mieliny w mózgu podczas biegu maratońskiego.” – polskie tłumaczenie redakcji, Nat Metab. 2025. doi: 10.1038/s42255-025-01244-7
Foto otwieracza autor: Piotr Dymus
